Milli Mücadele’nin Başlangıcı, Kongreler Süreci ve “III. Meşrutiyet” Mücadelesi

Milli Mücadele dönemi ele alınırken, çoğunlukla, yekpare bir tarzla yaklaşılır. Halbuki bu dönem, tarafları ve bileşenleriyle oldukça zengin bir anlatı içerir.

Bazı tarihçiler Mustafa Kemal ve arkadaşlarının “Kongreler Süreci” diye nitelendirebileceğimiz ve aslında karşılıklı bir “ikna süreci”nin işlediği politik mücadelenin gerçekleştiği dönemi “III. Meşrutiyet” şeklinde değerlendirirler.

Gerçekten de Erzurum Kongresi’nin 23 Temmuz 1919’da, yani II. Meşrutiyet’in yıldönümünde toplanmasından, Damat Ferit Paşa Hükümeti’nin kanunsuz bir hükümet olarak eleştirilmesine ve sürekli yinelenen bir meclis açma talebi de dahil olmak üzere bu süreç, yukarıda sözünü ettiğimiz bakış açısından da okunabilir.

Hem “Kongreler Süreci”ni hem de Osmanlı Mebuslar Meclisi’nin yeniden açılmasını ele alan aşağıdaki makale,  TÜSİAD’ın çıkarılmasına destek olduğu Tarih (1839-1939) kitabının içinden seçilmiştir.

Milli Mücadele’nin Başlangıcı ve Kongreler Süreci

26391

Ahmad, Feroz - İttihatçılıktan Kemalizme

I. Dünya Savaşı ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Çözülmesi

I. Dünya Savaşı, yıkıcı sonuçlarıyla, neredeyse bütün dünya devletlerinin bir şekilde içinde yer aldığı topyekün ilk savaş oldu.  Osmanlı İmparatorluğu da bu savaştan nasibini aldı. Savaş ve sonuçları imparatorluğun çözülmesinde önemli bir yer tutar.

I. Dünya Savaşı gelişmelerini ve Osmanlı İmparatorluğu’na etkilerini en genel hatlarıyla ele alan aşağıdaki makale, TÜSİAD’ın çıkarılmasına destek olduğu Tarih (1839-1939) kitabının içinden alınmıştır.

I. Dünya Savaşı ve Osmanlı İmparatorluğu’nun Çözülüşü, Tarih Kitabı, TÜSİAD

Aşağıda fragmanını seyredebileceğiniz film olan Paths of  Glory (Zafer Yolları) I. Dünya Savaşı üzerine yapılmış en iyi filmlerden biridir. Film Stanley Kubrick imzasını taşır ve 1957’de çekilmiştir.

Paths of  Glory (Zafer Yolları)‘nin iyi bir tanıtımı ve eleştirisi için, Balkan Talu’nun aşağıda bulunan yazısına bakabilirsiniz.

http://www.bakiniz.com/paths-of-glory-stanley-kubrick/

Trablusgarp Savaşı (1911-1912) ve Balkan Savaşları (1912-1913)

I. Dünya Savaşı’nı daha iyi analiz edebilmek ve Osmanlı İmparatorluğu ile diğer Avrupa devletlerinin bu savaş içindeki tutumlarını anlamak, Trablusgarp Savaşı (1911-1912) ve Balkan Savaşları’nı (1912-1913) anlamaktan geçiyor.

Oral Sander’in, Siyasi Tarih (İlkçağlar’dan 1918’e) başlıklı kitabındaki Trablusgarp Savaşı ve Balkan Savaşları’nı ele aldığı makale bizleri bu konuda bilgilendiriyor.

Trablusgarp Savaşı (1911-1912) ve Balkan Savaşları (1912-1913) Sander, Oral – Siyasi Tarih, Cilt 1

Ayrıca aşağıda bulacağınız bu link, doğrudan Balkan Savaşları döneminde çekilen arşiv malzemesi bir videoya aittir. 2:02 dakikalık, içinde ses olmayan videonun ilk bölümünde birçok Türk askerini raylarda takılıp kalan vagonların yanında görebilirsiniz.  Devamında bir sağlık görevlisi yaralı askerlerin ikmalini sağlıyor. Videonun son bölümünde ise, savaş nedeniyle yerlerinden olan ve göç eden sivil mültecilere ve askerlere tanık oluyoruz.

http://www.britishpathe.com/video/turkish-troops-civilian-refugees-in-balkan-war

Hall, Richard C. - Balkan SavaşlarıTroçki, Lev - Balkan Savaşları100 Yıl Sonra Balkan Savaşları

31 Mart Olayı: II. Meşrutiyet Sonrası Başarısız Bir Darbe Girişimi

Erik Jan Zürcher, Modernleşen Türkiye’nin Tarihi isimli kitabının içinde bir bölüm olarak ele aldığı “31 Mart Olayı”nda, bizi, II. Meşrutiyet sonrasındaki politik gelişmeler hakkında bilgilendiriyor. Bunların arasında II. Meşrutiyet sonrası İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne (İTC) karşı gelişen muhalefeti görebilmek mümkündür. Ardından doğrudan 31 Mart Olayı’nın kendisi gündeme getiriliyor. Yazının sonuna doğru ise 31 Mart Olayı’nın, toplumsal tabakalar ve aktörler üzerinden bir analizi yapılmaktadır.

31 Mart Olayı, (Zürcher, Erik Jan – Modernleşen Türkiye’nin Tarihi)

modernleşen türkiye'nin tarihi

Film: Abdülhamit Düşerken, (Yönetmen Ziya Öztan, 2002)

Film, Nahid Sırrı Örik’in “Sultan Hamid Düşerken” isimli romanı senaryolaştırılarak çekilmiştir. Filmin giriş bölümünün başlangıcı ile 09:33 arasındaki gelişmeler genç bir subayın İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne (İTC) giriş sahnesiyle başlar. Ardından İTC’nin meşrutiyeti ilan ettirmek için Rumeli’de başlattığı hareket, bunun İstanbul’daki devlet erkanı ve padişah üzerindeki etkisi ve sonuç olarak II. Abdülhamit’in meşrutiyetin ilan edilmesi için ferman yayınlatması/II. Meşrutiyet’in ilanıyla neticelenir.

Jön Türkler, İttihat ve Terakki Cemiyeti (İTC) ve II. Meşrutiyet’in İlanı (1908)

Yazı, Osmanlı İmparatorluğu’nda birer muhalefet hareketi olarak ortaya çıkan Jön Türkler ve Yeni Osmanlılar arasındaki kesin sınırları çizerek başlıyor. Ardından bir muhalefet hareketi olan Jön Türkler’in ait oldukları sosyal tabaka konusunda bizi bilgilendiriyor. Jön Türkler ile İttihad-ı Osmani Cemiyeti arasındaki bağlar kurulduktan sonra, buradan İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne (İTC) giden süreç de anlatılıyor. Hatta ek okuma kutularında Enver Paşa’nın Anıları üzerinden İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katılma ritüelini de öğrenebiliyoruz.

Son olarak da makalede, gittikçe radikalleşen muhalefet ve bütün bu muhalefet sürecinin II. Meşrutiyet’in İlanı’yla (1908) ilişkisi irdeleniyor. Sözkonusu konuları ele alan makale, TÜSİAD’ın çıkarılmasına destek olduğu Tarih (1839-1939) kitabının içinden alınmıştır.

Jön Türkler, İTC ve II. Meşrutiyet’in İlanı, Tarih Kitabı, TÜSİAD

Mardin, Şerif - Jön Türklerin Siyasi Fikirleri (1895-1908)

 

Yeni Osmanlılar: Osmanlı İmparatorluğu’ndaki İlk Örgütlü Muhalefet Hareketi

Bernard Lewis’in Modern Türkiye’nin Doğuşu kitabından alınan bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’ndaki ilk örgütlü muhalefet hareketi olan Genç Osmanlılar’ı bizlere tanıtır. Makale hem II. Mahmut ve sonrasındaki Tanzimat dönemine dair gelişmeler hakkında okuyucuyu bilgilendirir. Hem de doğrudan Genç Osmanlılar hareketinin neden “modern bir muhalefet hareketi” olduğu konusunda argümanlarını ortaya koyar.

Lewis, Bernard – Genç Osmanlılar. Örgütlü Muhalefet

Lewis, Bernard - Modern Türkiye'nin Doğuşu